Collegium Maius Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, jeden z najstarszych i najbardziej charakterystycznych budynków akademickich w Polsce, skrywa w swoich murach nie tylko bogatą historię, lecz także niezwykły klimat, przywodzący na myśl słynny zamek Hogwart z powieści o Harrym Potterze. Otoczone tajemnicą, legendami i wyjątkową architekturą Collegium Maius łączy gotycki urok z aurą średniowiecznych uniwersytetów. W tym artykule przyjrzymy się historii tego miejsca i odkryjemy jego najbardziej interesujące zakątki.
Collegium Maius Toruń – lokalizacja
Collegium Maius jest zlokalizowane w samym sercu toruńskiego Starego Miasta, przy ulicy Fosa Staromiejska 3. Nieopodal niego znajdują się charakterystyczne miejsca Torunia, takie jak Planetarium im. W. Dziewulskiego oraz Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.
Historia Collegium Maius w Toruniu
Pod koniec XIX wieku w miejscu Collegium Maius wznosił się średniowieczny mur, a nieuważni mogli wpaść do fosy. Jednak ówczesne władze pruskie dostrzegły w starych ogrodzeniach archaiczność i postanowiły zrobić miejsce pod nową zabudowę. W ostatniej dekadzie XIX w. przeprowadzono więc szereg rozbiórek, głównie murów, ale ofiarami postępu padło też kilka kamienic i znaczna część szpitala Zamku Krzyżackiego. Dzięki temu mogły powstać nowe zabudowania z dzisiejszym Collegium Maius na czele.
Jednak okazały gmach przy ulicy Fosa Staromiejska 3 nie zawsze był siedzibą Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Gdy powstawał w latach 1905-1907, nikt nawet nie przypuszczał, że taki uniwersytet kiedykolwiek powstanie, dlatego że Królestwo Prus miało trwać w swej potędze dużo dłużej, niż istniało w rzeczywistości. Budowa gmachu odbyła się według projektu G. Colleya. Budynek, faktycznie, od początku swego istnienia, był przeznaczony na szkołę, chociaż nie tak szacowną, jak Wydział Humanistyczny UMK. W okresie zaboru mieściła się tu bowiem szkoła budowlana i handlowa dla młodych mężczyzn, a także żeńska szkoła gospodarstwa domowego.
Pierwsza wojna światowa przyniosła zmiany i kres pewnej epoki. Szkoły opuściły mury neogotyckiego gmachu, robiąc miejsce dla szpitala wojskowego, który funkcjonował w tych murach, aż do wyzwolenia Torunia w 1920 r.
W okresie II Rzeczypospolitej gmach przy Fosie Staromiejskiej 3 pełnił funkcję siedziby Urzędu Wojewódzkiego. W założeniu, miał to być adres tymczasowy. W 1927 roku zaczęto bowiem budowę modernistycznego budynku przy pl. Teatralnym 2, z przeznaczeniem na nową siedzibę urzędu. Tak wyglądała teoria. Życie jednak napisało własny scenariusz, w którym urzędnicy wojewódzcy nigdy nie wyprowadzili się z neogotyckiego budynku i pozostali tam do września 1939 r.
W czasie II wojny światowej do dzisiejszego Collegium Maius wprowadził się Państwowy Zarząd Policji. Podziemia gmachu zostają zaadoptowano na areszt – jeden z najcięższych w regionie. Tylko nieliczni, którzy do niego trafili, przeżyli do końca wojny. Podobno w piwnicach wciąż można znaleźć ślady po mocowaniach prycz czy więzienne drzwi z wizjerami. W 1944 r. sale Państwowego Zarządu Policji zajęli żołnierze SS, a tuż po wojnie cały budynek został zaadoptowany – podobnie, jak w czasie pierwszej wojny – na lazaret.
W sierpniu 1945 r. został założony Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Wśród budynków, które przejął od miasta, był ten przy Fosie Staromiejskiej 3. Tak właśnie ceglany gmach, stał się Collegium Maius.
Collegium Maius Toruń – współczesne znaleziska
Wiele dekad później, bo w latach 2007-2008, w czasie prac renowacyjnych w auli im. prof. Ludwika Kolankowskiego, natrafiono na prawdziwy skarb. Na ścianach odkryto bowiem wymalowane ozdoby, zarówno z początku XX wieku, jak i z okresu, gdy budynek zajmował Pomorski Urząd Wojewódzki, aż po okres II wojny światowej. Badacze odsłonili m.in.: orła w koronie, gryfa z herbu województwa pomorskiego, a także orła z uniesionym mieczem, będącym symbolem województwa chełmińskiego, które zostało włączone do Pomorza w międzywojniu. Znaleziono również nazistowskie malowidła: godło III Rzeszy, symbol swastyki i SS.
Charakterystyka Collegium Maius w Toruniu
Collegium Maius to gmach z duszą i klimatem. Carska klatka schodowa podtrzymywana na przysadzistych kolumnach, robi niesamowite wrażenie, podobnie zresztą, jak długie korytarze ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym, które są wyraźnym odniesieniem do średniowiecznej architektury i niemal od razu kojarzą się z Zakonem Krzyżackim. Parująca ze ścian akademicka atmosfera udziela się niemal od razu. W budynku zdecydowanie można poczuć się jak w Hogwarcie z Harrego Potera.
Collegium Maius składa się z czterech pięter, na których znajdują się sale wykładowe. Do każdego z nich prowadzą szerokie, przestronne schody, które zdecydowanie ułatwiają poruszanie się dużej liczbie studentów. Sale wykładowe są bardzo różne – niektóre z nich przypominają klasy lekcyjne ze szkoły, a w innych znajdują się charakterystyczne ławki, które są zdecydowanie bliższe studenckiemu audytorium.
Pomału opuszczamy teren Collegium Maius. Przed głównym wejściem rozciąga się niewielki, cichy i przytulny dziedziniec, odgrodzony od ulicy ceglanym murem. Ryzalit i ozdobne szczyty przypominają nieco inne budynki, które powstały mniej więcej w tym samym okresie, jak chociażby Pocztę Główną w Bydgoszczy czy Sąd Rejonowy w Mrągowie.
Collegium Maius Toruń – ciekawe punkty
Księgarnia Studencka
Księgarnia Studencka w budynku Collegium Maius istnieje od ponad 30 lat. Oferuje ona szeroki wybór książek dla studentów i wykładowców z literatury polskiej i obcej, językoznawstwa, nauki języka polskiego dla obcokrajowców, z kulturoznawstwa, socjologii, filozofii, historii, sztuki. Wśród literatury możemy znaleźć też pozycje autorstwa pracowników Wydziału Humanistycznego UMK.
Księgarnia Studencka jest czynna od poniedziałku do piątku w godzinach 10-15. Istnieje także możliwość zakupu książek poprzez stronę internetową.
Studium Kultury i Języka Polskiego dla Obcokrajowców
Studium Kultury i Języka Polskiego dla Obcokrajowców UMK działa w Collegium Maius od 1994 roku. Cyklicznie organizuje całoroczne i letnie kursy języka polskiego przeznaczone zarówno dla obcokrajowców, jak i dla osób polskiego pochodzenia mieszkających poza granicami kraju. W roku akademickim największą grupę uczących się stanowią studenci uczestniczący w programie Erasmus+ oraz uczestnicy kursów przygotowujących do podjęcia nauki w Polsce, natomiast w okresie wakacyjnym studentów z wielu krajów świata przyciąga Szkoła Letnia Kultury i Języka Polskiego.
Zajęcia prowadzą specjaliści nauczania języka polskiego jako obcego, mający wieloletnie doświadczenie w nauczaniu w grupach międzynarodowych i wielokulturowych.
Jak odbywa się nauka?
- Celem zajęć jest rozwijanie umiejętności mówienia i rozumienia ze słuchu przy jednoczesnym pogłębianiu znajomości języka pisanego.
- Zajęcia prowadzone są w sposób dynamiczny i swobodny, wszystkich studentów zachęca się do zabierania głosu oraz do udziału w symulacjach i grach z podziałem na role.
- Regularnie wprowadza się wiadomości gramatyczne, a następnie utrwala się je za pomocą ćwiczeń ustnych i pisemnych.
- Nadrzędnym celem, jaki stawia sobie każdy lektor, jest zwracanie uwagi na ćwiczenie prawidłowej wymowy i korygowanie błędów studenta.
Bar Pasja
W piwnicy Collegium Maius Wydziału Humanistycznego UMK zlokalizowany jest Bar Pasja. Jest to miejsce spotkań wykładowców i studentów. Pracownice tego miejsca dbają o to, aby posiłki były smaczne i dostępne dla każdego, w tym dla wegetarian i osób, które nie tolerują glutenu. W Barze Pasja można też zakupić pyszną, ciepłą kawę lub herbatę oraz świeże, przygotowywane na miejscu kanapki, które idealnie sprawdzą się na śniadanie.
Bar Pasja jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 9-17.
